U nas swobodna wymiana myśli i poglądów
Nacisnij Prosze
18 PaL 2017 - 07:32
Strona Główna :: Forum NPH :: Poczta przez www :: Download :: Linki :: FAQ 
Szukaj   
Główne Menu
· Strona główna

Moduły
· Top lista
· Ciekawe strony
· Poleć nas
· Uwagi o stronie
· Kalendarz

Frekwencja
Obecnie jest 99 gosci i 0 uzytkowników online

Witam Nieznajomy, zostań użytkownikiem już dziś.


Login
 Użytkownik
 Hasło
 Zapamietaj mnie


Nie masz jeszcze konta? Możesz je założyć. Jako zarejestrowany użytkownik będziesz miał dodatkowe przywileje jak np. konfigurowanie wyglądu strony, wysyłanie komentarzy z twoim imieniem i wiele innych.

Problemy z logowaniem?

 www.hajnowka.com.pl - Mecenas Kultury woj. Podlaskiego

Polecane strony
· Jerozolima
· Cerkiew - lokalna strona
· Regaty na zalewie Siemianówka
· Puszcza Białowieska i okolice

Bramki SMS
· Era
· Orange
· Plus
· Miasto Plusa

Rozklady PKP i PKS
· Rozkład jazdy PKS
· Rozkład jazdy PKP

Slowniki
Słownik Polsko - Białoruski

Lekarz internetowy
· Informacje medyczne
· Forum o służbie zdrowia

Ludzie związani z Hajnówką
· Piotr Gagan
· Aleksander Prokopiuk
· Andrzej Wilczyński

Współpracujemy z
Towarzystwo
Ochrony
Krajobrazu
Towarzystwo Ochrony Krajobrazu

Archiwum
· Poprzednia wersja strony
· Trochę nauki
· Poezja
· Grupa teatralna

Napisz do nas

redakcja@hajnowka.com.pl


"Trochę nauki" - cykl artykułów z pogranicza wiedzy i obserwacji

Elementy zdobnicze domostw wsi okolic Puszczy Białowieskiej.

     Bliskość na co dzień przyrody nieskażonej doszczętnie cywilizacją, występuje w świecie współczesnym już rzadko. Tylko nieliczne regiony świata, a tym bardziej Polski są "nietknięte". Zanikają w szybkim tempie unikalne gatunki flor i fauny. Zanika więc to, co od dawna stanowiło inspirację twórców ludowych. Żal zapadających się w ruinę chałup krytych strzechą lub gontem z nieodłącznym żurawiem przy studni. Płotów z suszącymi się na nich garnkami i lnianymi koszulami. Rzadkością są już kapliczki przy rozstajach dróg, wiatraki. Na skrzyżowaniach dróg leśnych jeszcze można spotkać zmurszałe krzyże drewniane, gdzieniegdzie zastąpione przez metalowo-betonowe.

     Znikają z krajobrazu Puszczy autentyczni twórcy ludowi, którzy inspiracji dla swojej twórczości szukali w najbliższej okolicy. Zbyt szybko zmieniają się wsie okolic Puszczy Białowieskiej i ich bezpośrednie otoczenie. Wymierają ostatni bednarze, cieśle, rzeźbiarze stolarze, którzy prymitywnymi narzędziami potrafili ozdobić nie jeden dom w okolicy.
     Wraz z mieszkańcami odchodzi tradycja ozdabiania okiennic, zakończeń krokwi i belek, kalenic, drzwi i okien.



Ozdobne szalowanie i dekoracyjne rozwiązania szczytów domów wsi okolic Puszczy Białowieskiej.

     Tani materiał, jakim było drewno w sposób istotny zdominowało budownictwo wsi puszczańskich i okolic.


Ściana z łupanego drewna na zaprawie piaskowo-glinianej.

     Najprostszym i najtańszym sposobem wybudowania domu było pozyskanie drewna topolowego lub wierzbowego, pocięcie go na odpowiedniej długości bale do 20 cm. Następnie po wysuszeniu rozłupanie ich na części wzdłuż słojów. W ten sposób uzyskiwano "drewniane cegły", które łączono zaprawą piaskowo- glinianą.
     W większości wsi drewniane domy, jakie się ostały, są jednak zbudowane z bali.
     I właśnie na nielicznych już domach zachowały się drewniane zdobienia.


Wykonawcy tych zdobień czerpali inspiracje z flory i fauny Puszczy Białowieskiej.

Zdobione części
domu
Inspiracje florą
%
Inspiracje fauną
%
Wzory geometryczne
%
Okiennice
     
100
Narożniki
70
20
10
Parapety zewnętrzne
  
  
100
Szczyty domów
10
5
85
Zdobienia
nadokienne
90
5
5
Ganki
70
  
30
Deski szczytowe
20
5
75
Okap
10
  
90

     Powyższe zdobienia można znaleźć we wsiach puszczańskich: Teremiski, Pogorzelce , Budy ora w okolicach- Narewki, Dubin, Łosinki, Czyż, Pucisk, Starego Berezowa, Dubicz Cerkiewnych, Orzeszkowa, Trywieży, Hajnówki ul. Górna.
     W pozostałych wsiach zdobienia występują sporadycznie.
     Najliczniejsza grupą reprezentowana na wsiach w okolicach Puszczy Białowieskiej są zdobienia symetryczne. Najprostsze do wykonania, mało pracochłonne, wykorzystujące pozostałości materiałowe powstające przy budowie domu.


Ornamenty występujące na deskach pod okapem domu

     Wzory inspirowane flora i fauną stanowią elementy o wiele bardziej skomplikowane, lecz jednocześnie dodające blasku tak zdobionym domostwom.
     Na terenie powiatu hajnowskiego rozpowszechnił się zwyczaj dekorowania zakryć węgłowych- narożników. Ten element domu w innych regionach kraju nie jest dekorowany zupełnie, lub zastosowane są bardzo proste elementy z reguły geometryczne. Tradycja dekorowania tej części domu przybyła na te tereny z Kurpi, gdzie na starszych budynkach można jeszcze odnaleźć tego typu rozwiązania.

     Oprócz narożników we wsiach okolic Puszczy Białowieskiej często zdobione są: okiennice, parapety zewnętrzne, szczyty domów, okna, ganki, deski szczytowe, okap.
     Na tych częściach domów można odnaleźć wizerunki ptactwa- koguta, bociana, żurawia, gołębia, kury, czy też zwierząt-zająca, niedźwiedzia, owcy. Można też odnaleźć wizerunek lwa w trzech pozycjach- opartego na kuli, stojącego na tylnych łapach, w wyskoku.
     Często też występują motywy roślinne - liście, kwiaty. W niektórych przypadkach trudno jest określić gatunek ptaka czy też liścia. Zastosowano w tym przypadku daleko idącą stylizację formy. W dwóch przypadkach szczyty domów udekorowane są wizerunkami zwierząt, w Łosince malowane wizerunki niedźwiedzi brunatnych, zaś w Nowosadach wykonane z drewna wizerunki dwóch zajęcy.
     Można też spotkać owoce- żołędzie, jabłka i gruszki. Te elementy najczęściej występują na deskach narożnikowych.
     Połączenia w/w elementów zdobniczych w większą całość np. nad oknami, to kolejny przykład inspiracji twórczych mieszkańców otaczająca przyrodą. Nie dbano o wierne oddanie rzeczywistości, a raczej o dopasowanie do potrzeb wykonawcy. Stąd takie dziwne połączenia jak: liście dębu z gałęziami pnączy i kwiatami astrów. Czasami kształt tych dekoracji przypomina paprocie, skrzypy. Wizerunki liści przypominają liście dębu, klonu, topoli.
     Często ten sam motyw zmieniany jest poprzez drobne przeróbki, uzyskiwane dzięki wykonaniu w nim kilku dodatkowych otworów, wycięcia trapezowe, przecięcia wzoru, lub ich kombinacje.


Najczęściej występujące elementy dekoracyjne nadokienne

     Zauważyć tez należy, że po wycięciu ornamentu, pozostałe części bywają wykorzystane także jako element dekoracyjny.


Wykorzystanie "odpadów" do dekoracji.

     Jadąc przez wsie okolic Puszczy Białowieskiej warto więc zatrzymać się na chwilę, aby obejrzeć różnorodność zdobień budynków drewnianych.


opr. Anna Budzyńska i Anna Charkiewicz

PostNuke :: Wsparcie PostNuke :: Programiści 

Użytkownicy portalu nie mogą wykorzystywać tekstów do celów komercyjnych bez wiedzy i pozwolenia Redakcji www.hajnowka.com.pl. Kopiowanie, redagowanie i wykorzystywanie w innych celach publikowanych tu tekstów wymaga indywidualnej zgody Redakcji.

Kontakt do Redakcji  redakcja@hajnowka.com.pl

Prywatna strona prowadzona społecznie przez grono przyjaciół.
Kontakt: redakcja@hajnowka.com.pl



Fatal error: Call to a member function Execute() on a non-object in /includes/pnSession.php on line 401